Kolonoskopia – co to za badanie?

Kolonoskopia polega na oglądaniu wnętrza jelita grubego. Przeprowadza się ją z użyciem specjalnego aparatu zwanego kolonoskopem. Ma on postać giętkiego wziernika o średnicy około 10 mm zakończonego kamerą, który jest wprowadzany przez odbyt. Rejestrowany obraz jest przesyłany do monitora.

W czasie kolonoskopii można pobrać wycinek błony śluzowej jelita grubego (tzw. biopsja), czy usunąć stwierdzony polip, który przekazywany jest do badania histopatologicznego.

Kolonoskopia jest także zabiegiem terapeutycznym, w trakcie którego można poszerzyć powstałe w jelicie zwężenia, czy zatamować krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego.

Jakie są wskazania do kolonoskopii?

Wśród wskazań do kolonoskopii wyróżnia się m.in.:

• przewlekłą biegunkę o nieznanej przyczynie,
• obecność krwi w stolcu lub dodatni wynik badania kału na krew utajoną,
• zaburzenia rytmu wypróżnień pod postacią naprzemiennego zaparcia i biegunki,
• podejrzenie choroby nowotworowej jelita grubego,
• wyniki badań radiologicznych (USG, TK, NMR) sugerujące patologię w obrębie jelita grubego,
• przewlekłą chorobę zapalną jelita np. wrzodziejącego zapalenie jelita grubego czy choroby Leśniowskiego-Crohna, określenie zasięgu tych chorób oraz weryfikacja tych rozpoznań,
• utratę masy ciała,
• niedokrwistość (anemię) z niedoboru żelaza o niewyjaśnionej przyczynie.

Jakie są przeciwwskazania do kolonoskopii?

Przeciwwskazaniami do wykonania kolonoskopii są:

• ostre stany w jamie brzusznej, takie jak zapalenie otrzewnej, perforacja jelita, ostre zapalenie uchyłków jelita grubego.

Dodatkowo do przeciwwskazań względnych (rozpatrywanych indywidualnie przez lekarza) należą też:

• ciąża (I oraz III trymestr),
• duży tętniak aorty brzusznej,
• niewyrównane zaburzenia krzepnięcia,
• zaostrzenie stanów przewlekłych np. niewydolności oddechowej lub serca.

Ostateczną decyzję o wykonaniu badania podejmuje lekarz endoskopista.

Przygotowanie Pacjenta do badania kolonoskopii

Zastosowanie się do poniższych zaleceń dotyczących diety oraz sposobu przygotowania preparatu ma istotne znaczenie dla bezpiecznego i skutecznego wykonania badania.

Przygotowanie do kolonoskopii – przyjmowanie leków

• Leki przyjmowane z powodu chorób przewlekłych, w dniu badania rano powinny zostać przyjęte i popite niewielką ilością wody.
• 7 dni przed badaniem należy odstawić preparaty żelaza.
• Chorujący na cukrzycę powinni poinformować o tym fakcie rejestrację oraz skonsultować sposób przygotowania do badania z lekarzem kierującym na badanie.
• Nie należy przyjmować doustnych leków przeciwcukrzycowych, jeśli nie są spożywane pokarmy.
• Pacjenci przyjmujący metforminę powinni odstawić lek na 24 godziny przed badaniem w analgosedacji.

Podstawowe zasady dotyczące leków przeciwkrzepliwych:

• Osoby przyjmujące leki zmniejszające krzepliwość krwi, powinny skonsultować z lekarzem ewentualną modyfikację schematu ich przyjmowania przed badaniem.
• Nie odstawiać preparatów kwasu acetylosalicylowego).
• Leki z grupy nowych doustnych antykoagulantów (odstawić w dniu poprzedzającym badanie oraz pominąć poranną dawkę leku w dniu badania.
• Jeżeli pacjent przyjmuje leki z grupy doustnych antykoagulantów (acenokumarol, warfaryna) w tygodniu poprzedzającym badanie należy oznaczyć INR; jeśli wynik jest w przedziale 2-3, to nie należy modyfikować dawek leków; jeśli wynik jest powyżej 3 należy postępowanie skonsultować z lekarzem.
• W przypadku osób z dużym ryzkiem zakrzepowo-zatorowym (po zawałach serca, po udarach) optymalnym postępowaniem jest skonsultowanie postępowania z lekarzem.

W przypadku potrzeby wykonania większego zabiegu endoskopowego (np. usuwania polipów), pomimo zastosowania się do przedstawionych powyżej ogólnych zasad, może zaistnieć konieczność powtórzenia zabiegu po modyfikacji leczenia przeciwkrzepliwego (np. u osób stosujących acenokumarol, warfarynę może zaistnieć konieczność przestawienia przed badaniem na leczenie heparynami drobnocząsteczkowymi). Przed badaniem niezbędne będzie zapoznanie się i podpisanie zgody na zabieg, dlatego prosimy o przybycie 30 minut przed wyznaczonym terminem badania.

Przygotowanie do kolonoskopii – dieta

Kolejnym krokiem w przygotowaniu do kolonoskopii jest zmiana sposobu odżywiania. Na 5 dni przed badaniem powinno się wprowadzić dietę bezresztkową. Ograniczyć trzeba spożywanie surowych owoców i warzyw, szczególnie mających drobne pestki, oraz wykonanych z nich przetworów. Wymienia się wśród nich: maliny, porzeczki, figi, ogórki, winogrona, truskawki, pomidory, ogórki. Z jadłospisu wykluczyć należy gazowane napoje, ziarna i mak. Dozwolone są: mięso, ryby, makarony, białe pieczywo, ryż, galaretki, kisiele, kawa, herbata, klarowne soki i buliony. Zalecane techniki kulinarne to: gotowanie, grillowanie, duszenie.

Przygotowanie do kolonoskopii – oczyszczanie jelita

Przed kolonoskopią należy przyjąć preparaty przeczyszczające przepisane przez lekarza.

Aby poprawić smak preparatów, można dodać do nich sok z cytryny bądź soki smakowe (oprócz czerwonych). Reakcją organizmu na powyższe środki są liczne wypróżnienia, na koniec mające płynną konsystencję.

Jak przebiega kolonoskopia?

• Kolonoskopia diagnostyczna trwa około 30 minut. W przypadku konieczności rozszerzenia zakresu badania czas jego trwania może się wydłużyć.
• Kolonoskopia przeprowadzana jest w pozycji leżącej na boku, ze zgiętymi w kolanach nogami. Pozycja może ulec zmianie w celu lepszego uwidocznienia jelita.
• W czasie badania do światła jelita wprowadza się pod ciśnieniem powietrze. W ten sposób dochodzi do poszerzenia jelita, co ułatwia wprowadzenie kolonoskopu i obserwację śluzówki. Kolonoskopia może powodować u Pacjenta pewien dyskomfort i wiązać się z dolegliwościami bólowymi. Jeżeli są one silne, badanie może zostać przeprowadzone w krótkotrwałej analgosedacji.

•